Tag Archives: festivals

Trends in de theater- en evenementensector: Van kleinschalig naar Simmer-sion, deel 1

Trends in de theater- en evenementensector

Van kleinschalig naar Simmer-sion, deel 1

 Deze blog publiceer ik in 2 delen. Vandaag het eerste deel. In de loop van volgende week het tweede.

 Al jaren proberen we “moeilijke” doelgroepen de zalen in te krijgen. Jongeren, allochtonen, mensen uit achterstandswijken. Mensen die minder met cultuur hebben, willen we zo veel mogelijk in aanraking laten komen met theater en andere kunstvormen. De trend die al een paar jaar gaande is, is het organiseren van kleine concepten die zich buiten de traditionele zalen afspelen.

 Publiek werkt zichzelf toe naar een manier van participatieve cultuurbeleving die werkt via zelfgegenereerde belevingen, via netwerken die gemeenschappelijkheid suggereren en tegelijkertijd gaan om individuele bewegingen die men wil delen… met festivals en makers, met peers en met merken. Ik hoop aan het einde van deze serie van 2 blogs, hierin wat inzicht te kunnen geven.

De koppen in deel 1 zijn:

  • Buiten de zalen: van kleinschalig naar grote idealen en van lokaal naar overkoepelend

  • Immersieve ervaringen & experience cramming

  • Social in de zalen

De koppen in deel 2 zijn: 

  • Social op festivals

  • Social = personal?

  • Festival-tweaking = Simmer-sion

 Buiten de zalen: van kleinschalig naar grote idealen en van lokaal naar overkoepelend

 Opvallend in de trendontwikkeling van de laatste paar jaar, is het “gebrek aan verzet”. Ze lijken niet te ontstaan uit verzet tegen de instellingen of zich willen afzetten tegen heersende verhoudingen. Ze onttrekken zich gewoonweg aan de hiërarchie binnen de sector en programmering van de zalen. Maar die laatste opmerking is ook beroepsdeformatie van mijn kant, want overal elders is er wel degelijk “verzet”. De aanhalingstekens staan er, omdat het verzet zich niet via de klassieke reactionaire manier verspreid en organiseert, maar zich via trends en trendontwikkeling zichtbaar maakt. Waren we ons via kleine trends als lokale ruilkringen buurt-bijeenkomsten gaan organiseren tegen vervreemding, ons via slow-food gaan wapenen tegen globalisering, nu omarmen we massaal Transition Towns, car-sharing, frugal living, hebben we moestuinen op afstand en bestellen bij de tuinier er van een krop sla en gaan we in groter verband zelf groene energie winnen én verdelen. Deze ontwikkeling is ook in de theater- en evenementensector zichtbaar!

 Daar waar het aanvankelijk vooral multidisciplinaire concepten waren (bijvoorbeeld Klub KOE en l’Avventura)) die zich buiten de zalen begaven, werden het steeds meer op zichzelf staande evenementen, met een overkoepelend concept. Hierbij was de deal tussen maker/producent en publiek dat lokale kenmerken van een avond uit, werden gecombineerd met die van een kunsten-evenement. Voldoende ruimte voor het publiek om te experimenteren met nieuwe dingen, met de belofte van een avondvullend programma, met escapemogelijkheden, richting bar en nazit. Mocht de programmering niet kunnen boeien, was er altijd nog een vlucht richting bar mogelijk. De nazit werd steeds vaker geïntegreerd binnen het evenement; werd daar een integraal onderdeel van, wat onder meer consequenties heeft voor de programmering en de aard van de locaties. Aanwezigheid van horeca faciliteiten bijvoorbeeld. Het kraakverbod was nog niet van kracht, dus er waren redelijk wat locaties voorhanden die hun medewerking wilden en konden verlenen. Ook werden de concepten vanwege de kleinschaligheid en relatieve onbekendheid, gevrijwaard van strenge ARBO regels en gemeentelijke beperkingen.

Voorbeelden:

 Immersieve ervaringen & experience cramming

 Onderdompelende ervaringen kennen we al langer. Maar het publiek lijkt niet genoeg meer te hebben aan de gebruikelijke volgorde en sterkte van prikkels, zoals ze die kennen binnen de zalen. Aankomen in de foyer en wat drinken > aanvang concert/voorstelling > pauze > voortzetting voorstelling > drankje. De avond zelf is één grote onderdompeling. Vanaf binnenkomst tot aan de laatste minuut, is men overgeleverd aan een stortvloed aan ervaringen. Alle zintuigen worden bediend.

 In de experience economy staan ervaringen centraal. Unieke ervaringen die onderdompelend zijn, je een gevoel van de tijd vergeten geven, die ontsnapping bieden en een gevoel van actualiteit in zich hebben. De grootschalige evenementen blijven populair, maar ook zij leveren binnen hun respectievelijke concepten, kleinschalige varianten. Deze variëren van afterparties tot previews, van spin-offs tot VIP-arrangementen. Deze varianten zijn steeds meer gericht op kleinere groepen, die rondom bands, relaties van het festival of volgers op Facebook gericht zijn. Vergelijk de blog met de “volgcore” via deze link. Daar kom ik hieronder nog op terug.

 Wat opvalt aan de kleinere varianten van grootschalig opgezette belevingen, is dat ze niet groter willen zijn dan de volgers op de sociale media toestaan. Dit heeft enerzijds te maken met het feit dat dergelijke formules vaak bedoeld zijn om bestaande volggroepen en relaties te “belonen” voor hun fan-zijn, hun relatie met het evenement te bevestigen. Anderzijds past het in de trend dat er steeds meer kleinschalige evenementen plaatshebben, die zijn gericht op min of meer bekend publiek. Ze worden via Facebook aangekondigd, veelal georganiseerd voor en door jongeren op intieme locaties, zijn op zich ook voor iedereen toegankelijk, maar zullen vooral aankomen bij de binnenste paar schillen van de organiserende partij. In het geval van een band, de vrienden op facebook (waaronder de vaste aanhang, de vrienden en studiegenoten), relaties en de lokale culturele/muzikale kaart.

Belangrijk om nog aan te merken is het feit dat men heel goed in de gaten heeft hoe en waarmee men invloed kan uitoefenen op schillen buiten de eigen (virtuele) vriendenkring.

  De behoefte bestaat om te delen met een relatief kleine groep mensen, waarbij niet zozeer de inhoudelijke programmering maar meer een gedeelde lifestyle centraal staat. Festivals en evenementen hebben steeds beter in de gaten dat niet alleen de producties en concerten van belang zijn, maar het publiek ook in meer overdrachtelijke zin aan zich kunnen bieden, via andere parameters, als lifestyle, locaties, politiek en seizoensgebonden sentimenten en trends. Op andere vlakken dan de podiumwereld bestaan soortgelijke initiatieven ook. Voorbeelden zijn ruilparties voor tweede hands kleding en kleinschalige buurt-bijeenkomsten rondom het fenomeen frugality. Niet alleen de slechte economie speelt hierin een rol, maar ook status. Hier wordt overigens een andere vorm van frugality bedreven, dan men in het bedrijfsleven zou begrijpen. Op consumentenniveau betekent frugality een soort voortgang van wat begin jaren ’90 nog vrekken heette. Dit is een trend die zijdelings te maken heeft met bovenstaande, maar het voert voor nu te ver om daar uitgebreid op in te gaan.

 Een trend binnen genoemde initiatieven is die van experience cramming. Zo veel mogelijk willen ervaren binnen éénzelfde activiteit of tijdspanne, voor een redelijk bedrag. Een voorbeeld binnen de toeristische sector is op wintersport gaan en naast skieën, ook het lokale nachtleven en ter plaatse georganiseerde grootschalige evenementen willen bezoeken en een vakantie-in-een-vakantie willen beleven (naast skieën, een paar dagen rust). Binnen de evenementensector vertaalt zich dit (voor de langere termijn) naar mooie mogelijkheden om af te tasten bij de doelgroepen, waar nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden liggen om hen vast te houden als publiek.

Voorbeelden:

Qua ervaringen en immersie, hebben we nog lang niet de top of einde van de diverse trends daarin bereikt. Gebruiken we techniek om onze ervaringen mee vorm te geven (smartphone, camera), in de zeer nabije toekomst zal techniek zelf ook op specifieke ervaringen gericht zijn. Een voorbeeld van nu is de digitale lomo-camera en een Iphone app waarmee je foto’s alleen kunt bekijken als het virtuele “fotorolletje vol is”.

 Voor de evenementen is de trend belangrijk dat publiek / de consument steeds vaker graag zijn eigen ervaringen creëert en vormgeeft, zelf graag stuurt en de duur er van zelf bepaalt én dat hij ook “ sellsumer” is: hij maakt zelf en verkoopt tegelijkertijd. Hij koopt ervaringen, geeft ze opnieuw vorm en verkoopt ze weer. Dit heeft gevolgen voor het receptieve karakter van consumeren van cultuur en theater!

Social in de zalen

 Jazeker, ook de theater- en conertzalen moeten er aan geloven. We gaan ook Twitteren en Faceboeken in de zaal! Live filmen met de smartphone en dit meteen op Youtube plaatsen. We gaan met vrienden een eigen liveregistratie filmen van een concert en dit meteen live via Youtube uitzenden. Dit is niet hetzelfde als Twitcast, overigens.

 In sommige steden bestaat al het fenomeen “Tweetseats”, een rij stoelen (nu nog meestal achteraan) waar het toegestaan is om te Twitteren tijdens de voorstelling.

 Kort geleden lanceerde het Gelders Orkest een eigen app voor Ipad, “Voorgesteld”, met het programma voor het komende seizoen, filmfragmenten, geluid en interactie met de webshop. Dit is een nog vrij simpel voorbeeld van hoe zalen in de nabije toekomst van Ipad of schermpjes in de zalen gebruik gaan maken. Zij lopen hierin nog behoorlijk achter. Zalen zullen de ipad gaan gebruiken als een nieuwe manier om bezoekers van informatie en service te voorzien. Zij zullen net zo gewoon gaan worden als de vertrouwde toneelkijker die je bij de meeste theaters kon huren, vroeger. Publiek zal in de zalen met Ipad, live gaan twitteren, opnemen en uitzenden, live-streamen, terplekke zelf instagramfoto’s maken en verspreiden. De mogelijkheden liggen er, de techniek is er ook en het laat zich aanzien dat ook publiek hier klaar voor is. Over de wenselijkheid er van spreek ik me hier even niet uit.

Voorbeelden:

Tot zover deel 1. Over enkele dagen publiceer ik deel 2.

Renk van Oyen

Gerelateerde blog: De “volgcore”, de bands zonder fans.

Gerelateerde blog: Festival-tweaking, deel 1

Gerelateerde blog: Festival-tweaking, deel 2

[fblike]