_MG_0063

Trends: Big data, urbanist playground en social design

Social design: Terug van weggeweest!

Het heeft even geduurd, maar social design is terug. Daar waar voorheen de scheiding tussen kunst, sociale wetenschappen en technologie, het fenomeen social design, gezamenlijk binnen contouren van welzijnswerk en verlengde studies hielden, lijkt de comeback nu vooral het domein van urban design, die via big data, het engagement van de gemeenschap vormgeven en vooral de stad gebruiken als interface voor implementatie van beleid.

Social design kan rekenen op steun vanuit een groeiend aantal “undercurrents”, die voorheen vaker aan de zijlijn meededen, voor het vormgeven en veranderen van sociale processen en structuren in de publieke ruimte. Dat heeft onder meer te maken met de groeiende big data-mogelijkheden en de creatieve en wetenschappelijke toepassingen die momenteel een vogelvlucht beleven. Daarnaast is er sprake van een zich terugtrekkende overheid.

” Wat doet een creatief concepter met deze trend?”

Creative concepting is een veld waarin meer wetenschappelijke inzichten samenkomen, dat is op zich niets nieuws. Als creatief concepter ben je veel meer imagineer; je bouwt verder op de stand van zaken. Imagining from the top down and engineering from the bottom up. De teruggekeerde trend van social design, is in de “nieuwe” vorm veel meer gebaseerd op bruikbare wetenschappelijke inzichten, die via nieuwe tools zichtbaar gemaakt worden, ook voor een groter publiek. Het verlegt de zichtlijnen voor concepting aanzienlijk. Concreet kan een creatief concepter, opdrachtgevers directer en concreter inzicht geven in processen die spelen bij het in kaart brengen van hun publiek, hun gedragingen en motivaties, en die inzichten direct implementeren.

Eenmaal aanwezige kennis in de stad, blijft ook bewegen binnen de stad. Wanneer grote festivals uit de stad zijn verdwenen- bijft er de mogelijkheid tot her-engageren van alles wat het festival in de gemeenschap heeft losgemaakt. In de draden die de stad bindt, zijn de vezels achtergebleven van het verdwenen festival. Voor speciale gethematiseerde routes van het festival, waren mensen opgeleid om die routes te begeleiden, de uniformen of t-shirts van de honderden vrijwilligers, zijn nogsteeds in het stadsbeeld aanwezig, gelegde connecties tussen organisaties die binnen het festival samenwerkten, zijn nog aanwezig, de verschillende spelers zijn aan elkaar voorgesteld en een werkrelatie in gang gezet, waarvan de wederzijdse voordelen die voortkwamen uit de samenwerking, ook buiten het desbetreffende festival nog relevant zijn. Dat zijn vezels die nog actief zijn, en die je kunt aanspreken. Zo niet direct dan wel op symbolische wijze.

Consequenties van deze trend zijn dat bovengenoemde processen- die niet nieuw maar wel abstract zijn- makkelijker kunnen worden in beeld gebracht voor (liberale) overheden en het nut er van kan worden aangetoond en bekrachtigd. Het geeft ons als culturele sector bovendien een mogelijkheid (wederom) de noodzaak van kunst en cultuur aan te tonen en te bekrachtigen. Aan de minder zonnige zijde, moeten we er voor waken ons niet voor het karretje te laten spannen.

Big data voor het onpeilbare nu

Via GIS toepassingen (geografische data) kunnen we al langer bewegingen in beeld brengen, zoals wandelgedrag van voetgangers, verkeersbewegingen en demografische gegevens van klanten en publiek tracken. Echter, is het in toenemende mate mogelijk, menselijke processen in kaart te brengen, die voorheen voor het blote oog en begrip, onzichtbaar bleven.

– Hoe reageren voetgangers op een interactieve stad of op interactieve onderdelen? Wat nu, als de stad ” terug praat ” als wij ons bewegen? De resultaten zijn verbluffend. Voetgangers blijken volledig van slag te raken bij het interactief maken van delen van de stad. Piepkleine ingrepen hebben een diepe impact op ons gedrag. Gedragingen die voor het blote oog onzichtbaar blijven, maar met simulatie tools zichtbaar gemaakt kunnen worden.

Living cities visualization by HERE and CartoDB from vizzuality on Vimeo.

– Wat is het menselijk gevoel voor aesthetiek? Hoe meet je de intensiteit van een blik als we naar een schilderij in een museum kijken? De output is zo ontzettend subtiel, dat onze techniek het niet naar leesbare data kan omzetten. Door de intensiteit van een “gaze” aan een vertraagd akoestisch signaal te koppelen, is het warempel genoeg om hier data mee te visualiseren. We weten steeds meer van de menselijke emotionele reactie op bijvoorbeeld een berg, een landmark in de stad, maar die zijn wel cultureel bepaald, hoewel we op punten ook collectief min of meer hetzelfde reageren. Welke effecten hebben aanpassingen in het landschap, op de gezondheid van bewoners? Welke communicatieve kwaliteiten heeft het beeld van een boom op een berg en hoe dragen wij die emotionele toewijzingen verder, de wereld in? Een schilderij met een groen landschap, brengt bij ons een prettig gevoel teweeg, terwijl we een schilderij met dor gras en gewas, associeren met ziekte en verval. De boom op de berg op een schilderij, communiceert een universeel gedeelde waarde aan ons; hoe kan het dan toch dat de boom op de berg in de Ardennen, op een andere manier beleefd werd dan de boom op de berg in zuid-Limburg? Dankzij vele  nieuwe crowdsourcing-methoden, kunnen we die toeschrijvingen- die dragers van tacit knowledge -steeds doeltreffender aan wetenschappelijke bevindingen koppelen, die ons doen helpen de mens en zijn omgeving te begrijpen. Dat is ook voor de beeldende kunst van belang. Zo zijn we steeds dichter bij de ontsluiting van de geheimzinnige glimlach van de Mona Lisa!

Leaking from new infrastructures: Herontdekking van de geo-politiek van de kunstensector

Urban studies en big data maken het mogelijk om verschillende gebruikers van de stad, vorm te geven, te “mappen” naar gebruik, ritme en invloedssferen. Binnen dit onderzoeksgebied is een groeiende aandacht voor de vraag via welke gebruikers van de stad, men het beste de gehele stad kan betrekken en bereiken. Zo is er een groeiend inzicht in de gebruikers van culturele “spaces” en hun bewegingen door de tijd heen. Men ziet de manier waarop de kunstensector zich tot in de vezels van de stad heeft genesteld, via gebruik van transitiegebieden, kraak, anti-kraak, herbestemming voormalig industrieel gebruik en het festival-terrein. Hiermee is de kunstensector een aantrekkelijke groep om in te zetten voor engagement en storytelling, voor een groot aantal toepassingen. Varierend van gamification van herontwikkeling van het stedelijke gebied, tot grootschalige evenementen als culturele hoofdstad, Bosch 500, Euregio en grote festivals.

Measure for Measure - kopie

De neo-liberalisering van de stad en determineren van stadszones naar hun economische groeifuncties in plaats van culturele, artistieke zend- en ontvangstkwaliteiten, lijkt een onverwachte keerzijde te hebben: De cultuursector blijkt onmisbaar als middel om de stad te engareren bij grote projecten, omdat zij tot in de vezels van de stad zijn doorgedrongen, door de jaren heen, en de kwaliteit in zich herbergen om die aanwezigheid in de stad ” te lekken”, via nieuwe alternatieve infrastructuren, dwars door de stad heen, van onderop. Zij beheersen te kwaliteiten die nodig zijn om- zonder gebonden te zijn aan vastomlijnde fysieke grenzen, kennis en middelen tot overdracht en engagement, naar een groter publiek te tillen. Daarnaast hebben zij de kwaliteiten om groter publiek naar de plaatsen te brengen die in communicatie voorzien met andere delen van de stad, daar waar conventionele place-making dat niet kan.

Real-time harvesting big data: Zwarte Piet richting noorden

Menselijke eco-systemen begrijpen en direct -live- extraheren en sturen, biedt ongekende mogelijkheden. Welke mensen zijn positief gestemd op dit moment? Welke hebben minder goeie intenties? De laatste groep komt over een uur per trein aan op Amsterdam CS.

Uit crowd-control simulaties en uit eerdere ervaringen, weten we dat zij zich te voet, via Damrak in een bepaalde densiteit die gevolgen heeft voor de doorstroom van verkeer vanuit zuid, zullen bewegen richting Dam. Live kan worden gezien dat de groep zich mengt met mensen die Loom armbandjes verzamelen, en dat zij zich- vanwege een kortingsactie bij de Bijenkorf in Amsterdam -in dezelfde trein begeven als de mensen die minder goede bedoelingen hebben.

Via sociale media, via direct-marketing campagnes, geven we een alternatief adres op, waar met nog hogere korting Loom armbandjes kunnen worden gekocht. Live zien we dat men elkaar gaat sms’sen en whatsappen, statussen op Facebook worden gedeeld, en dat zij inderdaad op Amsterdam-Amstel massaal uitstappen om zich naar het alternatief te begeven, waardoor de groep met minder goede intenties en de verzamelaars van armbandjes, zich op het juiste moment hebben gesplitst.

Via een andere weergave zien we live, dat bezoekers van het Rijksmuseum, nog even de stad in lopen om wat te drinken. 40 % van de groep mensen in Amsterdam, die gisteren bij Mc. Donalds een happy meal kochten en dit deelden via Twitter, hebben vandaag nieuwe kleren aan- voornamelijk rood -en 20% van die groep mensen, houden van rockmuziek, lezen de Volkskrant en gebruiken vaker openbaar vervoer dan mensen die een hamburger bij Burger King kochten.

Tot besluit nog een extraatje:

Jouw telefoon weet straks precies waar jij over 20 uur bent. Wist je dat zelf eigenlijk al? Zou best eens kunnen van niet!